Het wachten is op een gesettelde wolvenroedel (,,want die laat schapen met rust'' )

Alles wijst erop dat de tien schapen, die zaterdag bij Hooghalen werden doodgebeten, ten prooi zijn gevallen aan een wolf. Het Drentse Landschap neemt maatregelen.

Hoewel het op de kadavers aangetroffen DNA nog wordt onderzocht, twijfelt Freerk Heuker, schaapherder van de kudde in het Hijkerveld, eigenlijk niet: ,,Het kan bijna niet anders dan dat dit het werk van een jonge wolf is. Die zwerven rond, zijn nog niet zo bedreven in het jagen en dan is een schaap een makkelijke prooi. Hij traint als het ware met schapen.’’

Het is nog te vroeg om te zeggen dat de wolf zich definitief heeft gevestigd in Drenthe, maar Heuker denkt dat dat nog slechts een kwestie van tijd is. ,,Het idee dat we het dier kunnen verjagen of afschieten is echt een gepasseerd station. Natuurlijk maak ik me zorgen. Dat doet iedereen met schapen, maar het is geen reden tot paniek. We moeten met de wolf leren omgaan.’’

In Noorden 87 dode schapen in twee maanden

Alleen al rond Hooghalen werden binnen een jaar 34 schapen doodgebeten. Bij 24 kadavers is op basis van DNA-onderzoek vastgesteld dat een wolf de dader was en kregen de eigenaren van de dieren een schadevergoeding. De afgelopen twee maanden is er een piek. In Drenthe werden 48 schapen doodgebeten, in Friesland 37 en twee in Groningen.

Bij dode schapen wordt vaak in een reflex de hond als oorzaak aangewezen. Uit cijfers van BIJ12, die dienst die namens de provincies de wolvenschade onderzoekt en afhandelt, blijkt dat dit niet klopt. De afgelopen twee jaar werden in het Noorden negen schapen doodgebeten door honden. In Ansen was het afgelopen najaar een vos die twee schapen greep, zo stelde BIJ12 vast op basis van DNA-onderzoek.

Voor alle duidelijkheid: de doodgebeten schapen in Hooghalen behoorden niet tot de kudde in het Hijkerveld. Die dieren worden overdag in de gaten gehouden door herder Heuker en staan ‘s avonds en ‘s nachts achter slot en grendel in de schaapskooi. Het Drentse Landschap, eigenaar van de kudde, laat ook schapen grazen in kleine, omheinde natuurgebieden. Die dieren zijn daar dag en nacht zonder continu toezicht.

‘Niet veroorloven niets te doen’

Hoewel het wetenschappelijk nog niet is vastgesteld, gaat het Drentse Landschap er vanuit dat de wolf wel degelijk een blijvertje is. ,,Tot voor kort waren het incidenten, maar nu worden zo vaak schapen doodgebeten dat we het ons niet kunnen veroorloven niets te doen’’, zegt Bertil Zoer, ecoloog van de natuur- en erfgoedbeheerder.

In het Grote Zand, het gebied waar zaterdag tien van de aanwezig 40 schapen werden doodgebeten, zijn de schapen weggehaald. ,,Daar lopen alleen nog Schotse Hooglanders om het gras kort te houden. Gezien hun omvang en hoorns lopen deze grote grazers weinig risico’’, zegt Zoer.

De ecoloog stelt dat per gebied naar een oplossing wordt gezocht. ,,De ene keer halen we de schapen weg en komen er meer hooglanders. De andere keer kiezen we voor drukbegrazing: gedurende een korte tijd komen veel schapen in een gebied achter een tijdelijk raster. En we ontkomen er niet aan handmatig jonge boompjes te verwijderen. Inderdaad, een stuk bewerkelijker, arbeidsintensiever en dus duurder.’’

‘Dilemma: wolfwerend raster houdt ook andere dieren tegen’

Er zijn zogeheten wolfproof rasters met een hoogte van 1.20 meter met aan de boven- en onderzijde een stroomdraad. Zoer: ,,Die raster houden de wolf perfect buiten, zijn ideaal voor schapenhouders, maar houden ook de dieren tegen die we juist wel in onze gebieden willen hebben. Denk aan hazen, konijnen, dassen, reeën en vossen. Als die een gebied niet meer in of uit kunnen, schieten we ons doel voorbij. Dat is een dilemma. In Duitsland werkt het wolfwerende raster prima. Daar worden alleen nog dieren doodgebeten die in een weiland met gewoon raster lopen.’’

In landen als Frankrijk en Spanje worden ook flink uit de kluiten gewassen berghonden ingezet. Die waken dag en nacht over kuddes en houden zelfs beren op afstand. Zoer: ,,Dat werkt daar prima, maar die honden zijn zo beschermend ingesteld, dat ook mensen worden weggejaagd. Aangezien onze terreinen ook wandelgebieden zijn, is dat voor ons geen optie. Dan jagen we onze wandelaars weg.’’

Wat Zoer betreft vestigt een wolvenroedel zich definitief in Drenthe. ,,Die jonge, zwervende wolven jagen op schapen. Dat is voor deze dieren een makkelijke snack. Op de Veluwe heeft een roedel zich gevestigd en zijn al enige tijd geen schapen meer doodgebeten. Als wolven eenmaal langere tijd ergens verblijven, stappen ze over op reeën en herten, want die vinden ze eigenlijk lekkerder.’’