‘Over seksualiteit werd na zo’n zware ingreep amper gesproken’

Assen - De wereld stond vier jaar geleden stil voor Kim Gringhuis-Ottens. Bij de 31-jarige Assense werd borstkanker geconstateerd, met uitzaaiingen naar de lymfeklieren. Kim verloor beide borsten en haar leven werd zowel fysiek als mentaal totaal op z’n kop gezet.

Door een gebrek aan de nodige nazorg en begeleiding voelde ze zich lange tijd onzeker, eenzaam en onbegrepen. Met name op het gebied van intimiteit en seksualiteit.

Knobbeltje

Kim Gringhuis-Ottens voelde vier jaar geleden tijdens het douchen plots een knobbeltje in haar borst. ‘Nee, ik was niet direct in paniek. Ik gaf borstvoeding aan mijn dochter, het kon een ontstoken melkkliertje zijn. Borstkanker komt ook niet voor in mijn familie.’

Een tijdje later voelde zij echter steken in haar borst en besloot toch naar de huisarts te gaan. En na onderzoek in het ziekenhuis bleek het mis te zijn: borstkanker, met uitzaaiingen naar de lymfeklieren.

Haar wereld stortte ineen. Vóór die vernietigende diagnose, vertelt Kim, ging alles voor de wind. ‘Een leuk gezin, met mijn man Jaap (38) en onze zoon Boaz (14) en dochter Isa (6). Ik had net een nieuwe baan, waar ik erg blij mee was. En dan dit…’

Geamputeerd

Ze ging een loodzwaar traject in van chemokuren, bestraling en operaties. Haar borsten moesten worden geamputeerd en de vraag rees of ze nog meer kinderen kon krijgen. ‘Die wens was er namelijk wel. Het was ook niet onmogelijk, maar er waren risico’s. Het werd ons afgeraden en wij besloten ons daar uiteindelijk bij neer te leggen. Gelukkig zijn we al gezegend met twee mooie kinderen.’

Maar de weg van fysiek en mentaal herstel was nog lang. Het gemis van haar borsten bijvoorbeeld was, zo vertelt Kim, een grote aanslag op haar identiteit als vrouw. De tumor bleek daarnaast hormoongevoelig te zijn. De Assense onderging daarom een hormonenkuur, die haar lichaam transformeerde in dat van een 50-jarige. Kim was ineens een vrouw in de overgang. Met alle gevolgen van dien.

Geen prikkels meer

‘Haast alle symptomen van de overgang kwamen voorbij. Zoals opvliegers. Ook mijn zin in seks nam sterk af. Ik had geen prikkels meer, die fysieke ‘drive’ werd als het ware platgelegd. Maar psychisch gezien verlangde ik ernaar weer intiem te zijn met mijn man.’

Kim wilde daar meer informatie over, erover praten. Ze liep in het ziekenhuis echter tegen een muur aan. ‘Vooropgesteld: in het Wilhelminaziekenhuis ben ik medisch gezien behandeld door een topteam, waar ik iedereen enorm dankbaar voor ben. Toen ik voor de laatste keer de chemokamer uitliep, overviel me een soort angst, mede omdat ik een stuk houvast kwijtraakte en een goede band had met het team. Maar over seksualiteit werd na zo’n zware ingreep amper gesproken. Het was een ‘vinkje op een lijst’. De teamleden schoven het onderwerp seksualiteit door als een hete aardappel, niemand stelde zich open voor een gesprek.’

‘50-jarigen hebben nu eenmaal minder seks’

Een oncoloog stuurde haar door naar een gynaecoloog. ‘Zij vertelde mij dat ik nu het gevoel had van een 50-jarige vrouw, met een lichaam in de overgang. En 50-jarigen hebben nu eenmaal minder seks, was het antwoord. Daar kon het mee doen. Maar hoe kún je daar als 30-jarige mee omgaan!? De rest van je leven amper nog seks hebben? Dat kán toch niet?!’

Een seksuoloog brengt tenslotte uitkomst via enkele tips. Kim: ‘Zo hebben we bijvoorbeeld een voorspel nodig, met bijvoorbeeld kaarsjes aan en olie. Ja, het heeft allemaal gewoon veel tijd nodig.’

AYA

Maar Kim had tevens behoefte in contact te komen met lotgenoten. Ze kwam terecht bij AYA Jong & Kanker zorgnetwerk, dat na het overleven van kanker de kwaliteit van het leven bij jongvolwassenen wil verbeteren. En daar vond Kim eindelijk dat luisterende oor en het begrip waar ze naar op zoek was. ‘Ik kwam bij AYA in contact met jonge vrouwen, die hetzelfde meemaken als ik. We hebben aan een half woord genoeg. En dat is zó fijn. Ook omdat je weet dat je niet de enige bent, we hebben heel veel steun aan elkaar.’

Doordat ze volledig is afgekeurd werkt Kim niet meer. Dat vindt ze erg jammer, maar zij geniet nu wel intens van alle dingen die het gezinsleven mooi maken. Het eenvoudig samen zijn bijvoorbeeld, want na zo’n vreselijke ziekte is niets meer vanzelfsprekend.

Kim knikt. En ook op het gebied van intimiteit gaat het beter. ‘Mijn man is gelukkig heel begripvol en we zijn als het ware opnieuw begonnen. Uitzoeken wat we beiden fijn vinden en wat niet. In het begin was dat best frustrerend, nu is het meer een ontdekkingsreis.’

Confronterend

Kim heeft inmiddels een borstenreconstructie ondergaan,  waar ze erg blij mee is. ‘Want mijn borst was net een kraterlandschap, het zag er niet uit. En plat. Dat is zó confronterend als je bijvoorbeeld kleding met een decolleté aanpast… Ik heb het eerst geprobeerd met een voorgevormde beha, maar dat vond ik niks. Na de reconstructie voel ik me een stuk beter, heb weer een beter zelfbeeld.’ Lachend: ‘Wat nog ontbreekt zijn tepels, die wil ik erop laten tatoeëren. Hopelijk lukt dat. Zaterdag ben ik jarig en ik zei tegen mijn man ‘zou dat niet een mooi verjaardagscadeau zijn?!’

‘En verder… Ik plan niets meer voor de langere termijn. Wat heeft dat ook voor zin? Je leven kan in een fractie op z’n kop  staan. Alle controles, die ik de rest van m’n leven zal moeten ondergaan, herinneren me daar wel aan. We leven bewuster, genieten van elke dag en koesteren de gelukkige momenten.’

‘Weet je, twee dagen voor de eerste chemokuur zijn Jaap en ik voor de wet getrouwd, want we wilden dat traject per se als man en vrouw ingaan. De ultieme liefdesverklaring. Tijd voor een feest was er niet, dat willen we nu alsnog houden.  En daar verheug ik me enorm op.’

Tekst: Robbert Willemsen

Kim en Manon lopen 790 kilometer

Kim is inmiddels ambassadeur van AYA en maakt onder meer filmpjes en geeft lezingen over haar ervaringen. Die boodschap wil zij zo breed mogelijk verspreiden, zo was ze al een keer te gast in de talkshow van Jeroen Pauw. Tevens is Kim een van de sprekers tijdens het Roze Olifant-symposium voor oncologieverpleegkundigen over borstkanker, seksualiteit en intimiteit.

En ze voegt eind maart een nieuwe hoofdstuk toe aan dat ambassadeurschap: Kim gaat met vriendin Manon van Galen de ‘Camino’ lopen, een 790 kilometer lange wandeltocht door Frankrijk en Spanje naar Santiago de Compostella. Het doel is om via sponsoring zoveel mogelijk geld in te zamelen voor AYA via de actie ‘Kim 4 AYA.

Kim: ‘ik wilde die tocht altijd al eens lopen, maar had nooit een aanleiding. Door mijn ziekte heb ik die motivatie nu wel, met mijn hele rugzak vol levenservaring.  Natuurlijk hoop ik een mooi bedrag in te zamelen voor AYA, maar Manon – die ook het een en ander heeft meegemaakt – en ik willen vijf weken even weg van al het materialisme en nieuwe mensen ontmoeten.’ 

De Camino van Kim en Manon (en de voorbereiding daarop) is te volgen via YouTube, kanaal Kim4AYA. Wie wil doneren, kan dat doen via de website https://www.geef.nl/nl/actie/kim-4-aya/donateurs