Grietje Bakker sprak met getugen over de bevrijding van Hooghaolen:

Hooghalen - In de mörgen van 12 april 1945 zag Lambert Klaassens vliegtugen cirkeln boven Hooghaolen en Franse para’s neerkomen rond het Witte Zaand. Vanuut Beilen en Hieken kwamen under kanongebulder de bevrijders richting Hooghaolen. De Haoler bevolking verdween in de schoelkelders.

Wij spraken met  bewoners, die in hun kindertied de bevrijding metmaakten. Ze waren toen tussen 7 en 15 jaor old. Overal waren schoelkelders bouwd, waor men zich veilig waande.

In tegenstelling tot de aandern was Hillie Hoving bang; zij zat met heur volk en de buren in een gezaomenlijke schoelkelder  tussen hun boerderijen an de Streek.

 ‘ …. ik mug van Opoe niet rèeren, want dit waren Canadezen en daor mus je bliede van wezen….’ .

Roelof Hagens woonde met zien volk in een van de boerderijen an ’t Middendörp, die vanof het spoor in braand schoten wörden. Zij mussen letterlijk vluchten veur de vlammenzee en  vunden een veilige plek in een kelder an de Hoofdstraot. ‘Daor zaten ok bange Duutsers’  weet Roelof nog.

Annie Hidding zat met heur familie in een kelder naost heur huus en dicht an ’t spoor. Een Canadese soldaat stelde ze gerust: ‘Blief hier maor rustig zitten.’

75 jaor laoter is Annie nog tot traonen toe bewogen dat dizze jonge Canadees vlak bij heur huus sneuvelde veur oeze vrijheid.

Heur man Hendrik Jan Stevens en zien zuster Femmie Stevens verbleven in de kelder van het naostgelegen huus bij Opa en Opoe Stevens. Binnen het gezin vuulde je je  veilig, hoewel va nog op de trap van de kelder stun toen der dwars deur ’t kabinet schoten wörd.

De boerderij kreeg nog twee voltreffers. De veurkamer  veraanderde in een chaos, maor het theekastie met servies was nog ongeschonden.

Het vee mus aofmaokt worden vanwege ernstige verwondingen. Dat geluud vergeet je niet weer.

Jan Taolens hef toen de gevechten veurbij waren even keken hoe het was in ’t dörp. ‘Het zien van de aofgebraande boerderijen en veuraal de gesneuvelde soldaoten is mij altied bij bleven, maor ’s aovends gungen wij wel weer gewoon hen melken.’

De Canadezen rukten wieder op richting Assen en richtten in de veurkaomer van de boerderij van de familie Timmerman een verbindingspost in.  ‘Het geschut stun bij oes achter het hoes gericht op de stad Grunning’ vertelt Henk Timmerman.  

Wij sluupen noodgedwongen  in de kelder en de soldaoten in de voerbakken van het vee.

Dat de tanks daor stunden dat weten ok Jacob Beugel, en Lambert Klaassens nog.

Ze hadden witte stoet bij zich en sukkelao en sigaretten.

Een handvol herinnerings an de bevrijding, 75 jaor leden; as je nou terugkiekt op de oorlogsjaoren en de bevrijding deur de kinderogen van toen dan liekt het wel of alles der stil um deur gung.

‘Wij waren kinder, het was oorlog. Wat weet je der nog van… ‘

Hillie Hoving herinnert zich de  ‘vrumde slaopers’ in ’t heui. Wellicht ontsnapt oet het arbeidskamp. ‘As de nood slim hoog was, dan sluup der wel ies ene  bij Opoe in de bedstee.’

Overal vrumd volk over de vloer, die metwarkten op ’t land, omdat ze as boerenarbeider belangriek waren veur de voedselveurziening en zo probeerden te ontkomen an tewarkstelling in Duutsland.

Ok een aantal dörpsbewoners mussen as dwangarbeiders naor Duutsland.

Duutse  inkwartiering en verbörgen radio’s veur ‘de berichten’ van Radio Oranje.

Engelse vliegtuugen die zomaor overdag over Drenthe naor het oosten vlogen….

‘En de radio zee, dat er overdag niet vlogen wörd’

Femmie had het toevallig heurd van heur va en had er gien weet van dat je nooit over ‘de berichten’ praoten mug.

Bij de familie Stevens kwamen Russen over de vloer; ontsnapte kriegsgevangen dwangarbeiders op de vlucht naor het oosten. Ze slachtten kippen en met eier en een fiets trökken ze wieder.

Vrouwen  en kinder, die lopend naor het Noorden kwamen omdat ze honger hadden.  

Scholen, die innömmen wörden deur Duutsers.

De oorlogstied gung dus niet hielemaol an de kinder veurbij.

Lambert en Jacob herinnern zich Lubbe Boxem, die op een zundagmörgen vastbunden veur op een auto afvoerd wörd, de Duutse geweren op zich gericht. Hij is omkomen in Neuengamme.

De breurs Jan en Arend Hidding en Jan Kuik wörden oppakt deur landwachters en tot het end van de oorlog vastholden op Börkum. 

En natuurlijk waren er dinsdags lange rijen mannen, vrouwen en kinder. die vanoet de trein lopend naor het vluchtelingenkamp gungen. Briefies, die oet de trein gooid wörden.

De beelden komen jaorlijks weer veurbij, maor het zölf zien, het zölf beleven en pas veul later realiseren dat het nog veul slimmer was, veul meer was dan dat … en dan ontbreken de woorden.

Wij spraken met Haoler, allemaol 80 jaor en older, die saomen terugkeken op gebeurtenissen in hun kindertied, die indrukwekkende  sporen naolaoten hebben.

Herinneringen, met hier en daor een glimlach en hier en daor een traon.