De bevrijding van Smilde, beschreven deur Willem Ax

Smilde is vrijdag 13 april 1945 bevrijd. Op vrijdag 8 april vuult Willem Ax (1922-1958) de bevrijding al ankomen. Hij beleeft dit hiel intens en schreef der een persoonlijk verhaol over. Zien verhaol is hier verkort weergeven deur zien zeun Ger Ax.

Het hung al een schoffie in de locht. Maor zundag 8 april was het dan eindelijk zo ver. Het weer was mooi die morgen en alles leek rustig. Ik geneut van de zunne toen ik opiens de commandant van de KP zag ankomen bij oons huus. Wat er toen gebeurde gung allemaol hiel snel.
Oonze huuskaemer weur iniens het kantoor van waoruut allerlei dingen regeld werden. De schriefmachine maek overuren. Vier koeriersters leupen in en uut mit berichten wat er allemaol gebeurde en nog gebeuren mus.
Dat het einde van de oorlog naoderbij kwam, was veur mij wel duudelijk. Der waren in de omgeving al parachutisten laand en op 'kantoor' rookten wij inmiddels Engelse sigaretten, die dropt waren.
Een grote tankwaegen mit benzine van de Duutsers weur die zundagmiddag deur de RAF bij de kalkovens waorneumen. Om uut het vizier te blieven zöchten ze dekking bij ien van de huuzen in de buurt. Maor het duurde maor eem toen der een grote zwarte rookwolke opsteeg. De tankauto en het huus gungen beide in vlammen op.
Echt vöchten was der nog niet. Wel hadden de Canadezen op donderdag 12 april wat speldeprikkies uutdield deur een grote groep Duutsers te verdrieven bij de PH brugge. Die gungen toen op de rekken de laanderijen in. Het hevigst weur laeter vöchten bij de eerappelmeelfabriek Oranje. Daor beleefden veul families benauwde daegen. Enkele huuzen gingen ook in de braand. Gelokkig bin der gien burgers bij ommekomen.Wel bint der wat Moffen sneuveld. De Canadezen deuden dat onder het mom opgeruumd stiet netties.
De aomden veur de bevrijding waren spannend. De oververmuide koeriersters zagen gelokkig veul. Iene van hun kwam op zeker moment bij oons de kaemer in rennen. Ze was anholden deur de moffen. Ze vertelde mit een grote glimlach dat ze hiel zenuwachtig waren.
Die donderdagaomd rond 10 ure kwam der bericht dat bij café De Beurs nog een troepie moffen zaten. De koeriersters brachten het bericht snel op de fietse naor de Canadezen. Al hiel rap ontstun der daornao een vuurgevecht. Net toen de Duutsers heur stellingen wollen betrekken gooide een KP'er een handgranaat in de groep. Toen gungen ze der vandeur en de volgende morgen lagen der nog allemaol fietsen en uutrustingstukken.
Op 13 april kwam het bericht binnen dat alle Duutsers waren vertrökken.
SMILDE WAS BEVRIJD!
Om en naobij half 9 ‘s morgens reden de gevechtswaegens van de bevrijders hier deur Hoogersmilde. Eem daornao kwam er een groep van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) anrieden en die namen direct maotregels om de NSB'ers op te sporen.
En zo is de Smilde van de Duutse tirannie bevrijd.