Nieuw dorpenbeleid: ‘Een lang proces, heel uniek.’

Beilen - Wethouder Dennis Bouwman is stiekem best een beetje trots: ‘De afgelopen jaren is door vele verschillende partijen hard gewerkt aan een vernieuwd dorpenbeleid. Daarin is samengewerkt door de gemeenteraad, de dorpsbelangenverenigingen en het Dorpen Overleg Midden-Drenthe (DOM).’

Het Dorpenbeleid Midden-Drenthe ‘Samenwerken vanuit vertrouwen’ is grotendeels een voortzetting van het huidige beleid. Niet zo gek, want de samenwerking van de gemeente Midden-Drenthe met de Dorpsbelangenorganisaties, het DOM en Welzijnswerk heeft een stevig fundament. Dat blijft. Wel zijn enkele nieuwe onderwerpen toegevoegd, zoals dorpsvisies en een dorpenbeleid voor grote dorpen.

Lang traject

Bouwman vertelt dat de totstandkoming een lang, maar bijzonder traject was. Er is inspiratie opgedaan door de Krachttoer met de bus door verschillende dorpen, er was een werkconferentie over de wortels van dorpssamenwerking in Nieuw-Balinge en een afsluitende bijeenkomst in Hijken: ‘De belangrijkste les voor mij is dat we kunnen vertrouwen op de kracht in onze dorpen. Door die kracht van onze inwoners en verenigingen zijn fantastische initiatieven ontstaan. Wij geven als gemeente rugdekking aan nieuwe initiatieven, door kaders, ruimte en vertrouwen. Daarmee werken we allen mee aan het leefbaar houden van onze dorpen en wijken, aan plannen die passen en die goed op elkaar aansluiten.’

Het nieuwe dorpenbeleid is geen radicale verandering van het beleid van de afgelopen 20 jaren. Iets wat goed is, moet je goed laten, luidt het motto. ‘Maar we bouwen er wel op voort en gaan samen met de dorpen aan de slag met de thema’s die vanuit de dorpen worden aangedragen.’

Het dorpenbeleid is tot stand gekomen in samenwerking met beleidsambtenaren, dorpscontactambtenaren, dorpsbelangenorganisaties en Welzijnswerk. Ook het DOM is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het dorpenbeleid. De gemeente is en blijft echter verantwoordelijk voor de inhoud van dit beleid.

Belangrijke gids

Het DOM is de samenwerkingsorganisatie van 22 dorps-/plaatselijke belangenverenigingen in alle kleine dorpen en buurtschappen met minder dan 3000 inwoners. Voorzitter is Ger Steenbergen en ook hij is een buitengewoon tevreden man: ‘Dit beleid is een belangrijke gids voor de toekomst. Het begin van een dialoog. Het is en blijft een dynamisch iets, een basis voor de toekomst. Het kwam tot stand op basis van respect, door samen te werken en begrip te hebben voor elkaars positie.’

De kracht van de gemeente Midden-Drenthe ligt bij de dorpen en wijken. Daar is een grote sociale betrokkenheid. Het zijn de mensen die initiatieven nemen, die vrijwilligerswerk doen. Daar gebeurt het. Dit is te omschrijven als modern ‘naoberschap’. De inwoners nemen de initiatieven, de gemeente ondersteunt.

Verschil

Bouwman: ‘Samen met inwoners, verenigingen en organisaties in de dorpen maken we zo het verschil. Op die manier zorgen we voor mooie resultaten die onze dorpen en wijken leuker, mooier en leefbaarder maken. We doen het samen. De rode draad is ‘met en voor elkaar’.’

Dit nieuwe dorpenbeleid dat in december nog door de gemeenteraad vastgesteld moet worden, bouwt verder op het ‘oude’ beleid. Bouwman: ‘Van daaruit gaan we aan de slag met de ideeën die de inwoners van de dorpen aandragen.’ Maar blijkbaar gaat het goed in Midden-Drenthe. Want, zo zegt de wethouder: ‘Radicale veranderingen zijn er niet te melden.’

De kracht van het beleid ligt nog steeds bij de dorpen. Samenwerking in een steeds veranderende samenleving. ‘Dat doen we door elkaar ruimte geven, maar ook vertrouwen. Daardoor wordt het beleid van ons samen. We staan hierin schouder aan schouder.’

Dorpshuizen

De kleine dorpen hebben een sterk netwerk van dorpshuizen. Bouwman noemt de dorpshuizen onmisbaar voor het behoud en de versterking van de leefbaarheid in de dorpen. Het dorpshuis is en blijft dan ook een belangrijke voorziening in de kleine dorpen.

Er wordt echter ook steeds meer door dorpshuizen samengewerkt. Onderlinge uitwisseling van ervaring en thema’s tussen de dorpshuizen is sinds 2020 formeel georganiseerd in de Stichting Dorpshuizen Midden-Drenthe. Hierbij is in ondersteuning vanuit gemeente en Welzijnswerk voorzien.

Maatwerk

In het nieuwe Dorpenbeleid is en blijft er aandacht voor maatwerk en dat is ook nodig, zo vertelt Ger Steenbergen: ‘Het ene dorp is het andere niet. Je kunt er geen sjabloon overheen leggen.’ Daarnaast verschilt ieder dorp van elkaar en dat heeft gevolgen: ‘Meer maatwerk betekent flexibiliteit in inzet en ook in middelen.’ Bovendien is flexibel beleid noodzakelijk vanwege een veranderende samenleving: ‘Over drie jaar kan het anders zijn. Denk aan krimp, nieuw ondernemerschap, digitalisering van de maatschappij, demografische veranderingen.’

Grote dorpen

Westerbork, Beilen, Smilde en Bovensmilde zijn de zogenaamde grote dorpen. Ook hier gebeuren veel mooie dingen, aldus Bouwman. De wijkgerichte aanpak is vooral in de grote dorpen een kans om naast de infrastructurele en fysieke aanpak van een dorp, wijk of straat ook de sociale wijkverbetering aandacht te geven.

In Westerbork is de Belangen Vereniging Westerbork het aanspreekpunt. In Beilen zijn twee Platforms de erkende gesprekspartner, maar daarnaast zijn nog vele andere buurtverenigingen actief. En ook nu geldt dat ook voor de grote dorpen maatwerk belangrijk is omdat elk dorp zijn eigen dynamiek heeft.

De kleine dorpen hebben zich verenigd in de DOM, een dergelijke gesprekspartner is er (nog) niet voor de grote dorpen. Wethouder Bouwman: ‘De vraag zou gesteld kunnen worden aan de vier grote kernen of er behoefte is aan een Grote Dorpen Overleg. Het initiatief daarin ligt echter bij hen.’

Leefbaarheid

De vier grote kernen sluiten in geen geval aan bij de DOM. Ger Steenbergen: ‘In de grote kernen verschilt de leefbaarheid heel duidelijk van die van de kleine kernen. Dat is heel anders. Je hebt dan te maken met verschillende discussies. We willen ons daarom alleen richten op de kleinere kernen. Maar dat wil niet zeggen dat we geen ervaringen kunnen uitwisselen. We wonen allemaal in de gemeente Midden-Drenthe, we kunnen over en weer van elkaar leren.’

In Midden-Drenthe zijn twee dorpscontactambtenaren actief, zowel Bouwman als Steenbergen erkennen dat zij een belangrijke rol vervullen: ‘Ze zijn vanuit de gemeente de spin in het web en werken met vele andere mensen en organisaties samen. We willen kijken hoe we deze functie kunnen ontwikkelen en blijven aanpassen aan de veranderingen in de samenleving.’

Dorpsvisie

Niet ieder dorp heeft een (actuele) dorpsvisie. Het blijkt dat sommige dorpen daar geen behoefte aan hebben. In principe gaat de gemeente niet de barricaden op om van alles aan te bieden. Bouwman: ‘We bieden ondersteuning, het initiatief moet vanuit de inwoners komen.’ Ger Steenbergen vult aan: ‘De gemeente geeft rugdekking.’

De wethouder heeft het hele proces Dorpenbeleid Midden-Drenthe ‘Samenwerken in vertrouwen’ als waardevol ervaren: ‘Wij vinden het heel normaal dat we dit zo organiseren. Het zit in ons DNA. Andere gemeenten kijken er echter een beetje raar tegenaan.’

Ger Steenbergen: ‘Wat voor ons ligt is een toekomstbestendig document. Wij zijn heel blij hiermee.’ Ook Bouwman is blij met het resultaat: ‘ We zijn samen opgetrokken, samen met de bevolking. Het was een lang proces, heel uniek.’

Tekst: Marjan Zinger