Waterbedrijf laat 13 miljoen euro weglekken

Assen - Waterleidingmaatschappij Drenthe (WMD) moest 13 miljoen euro verlies nemen op projecten in Indonesië. De Raad van Commissarissen wist van niets en ook de provincie en de gemeenten waren niet op de hoogte. De politiek eist nu duidelijkheid.

Waterleidingmaatschappij Drenthe is al vanaf begin jaren negentig internationaal actief. Eerst in Kenia in het project 'Water voor de Masai', later ook in Oost-Indonesië. Dat laatste project liep echter uit op een financieel drama. 

Ontwikkelingswerk

Medewerkers van WMD deelden in de jaren '90 hun kennis en ervaring met betrokken inwoners in het project 'Water voor de Masai', een samenwerkingsproject met AMREF Flying Doctors in Kenia.

Waterbeheer en schoon drinkwater werd door de Rijksoverheid genoemd als een van de vier belangrijkste thema's van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Dit is tevens een van de ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. 

De WMD wilde een steentje bijdragen aan goed waterbeheer wereldwijd. Samen met lokale waterbedrijven ging WMD ook helpen om de situatie in Indonesië te verbeteren.

De WMD ging waterleidingen aanleggen, productielocaties renoveren en lokale drinkwaterbedrijven adviseren op het gebied van techniek, opleiding en bedrijfsvoering.

Watertocht

In de Drinkwaterwet is vastgelegd dat drinkwaterbedrijven maximaal 1% van hun omzet mogen gebruiken voor internationale activiteiten. Om extra geld te kunnen investeren zette de WMD een actie op.

Tweeduizend Drentse scholieren deden in 2012 mee aan de Watertocht, een sponsorloop voor een betere watervoorziening in Cipendeu, een dorpje op Java. De Watertocht bracht 75.000 euro op. 

Investeringen

Onder verantwoordelijkheid van voormalig directeur Karst Hoogsteen werd in de projecten geïnvesteerd, in totaal voor zo'n 40 miljoen euro. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken droeg daar 10 miljoen euro aan bij. 

Hoogsteen besliste echter zelf wat en hoeveel werd geïnvesteerd in Indonesië, zonder dat de raad van commissarissen (RvC) er weet van had. 

Verlies

En dat ging goed totdat het Drentse waterbedrijf het jaar 2014 afsloot met 1,3 miljoen euro verlies. De tekorten hadden te maken met de manier waarop schulden en activiteiten in Indonesië werden gewaardeerd.

Accountantsbureau PriceWaterhouseCoopers (PwC) en directeur Karst Hoogsteen van de WMD verschilden enorm van mening over de manier hoe de projecten in Indonesië in de boekhouding moesten worden verwerkt. De accountant weigerde zelfs de jaarrekening te ondertekenen. 

Hoogsteen besloot vroeger dan gepland als directeur te vertrekken, al zou dat om een andere reden zijn dan het debacle in Indonesië. Hij werd opgevolgd door interim-directeur Peter Glasbeek.

Afschrijving van 13 miljoen

Glasbeek deed na het vertrek van Hoogsteen onderzoek naar de financiële stand van zaken. De WMD bleek gezond, maar de projecten in Indonesië bleken een miljoenenverlies opgeleverd te hebben. 

Het bedrijf besloot zelfs de jaarcijfers van 2013 aan te passen en in een keer zo'n 13 miljoen euro af te schrijven. 

Onderzoek

De RvC besloot nu ook onderzoek te doen naar de financiën van de WMD. Bovendien werd onderzocht op welke manier de projecten in Indonesië konden worden beëindigd. 

Een speciale commissie onder leiding van oud-minister Margreeth de Boer constateerde dat de activiteiten in Indonesië ondoorzichtig waren en stopgezet moesten worden.

Ook politici vonden dat de WMD zich moest toeleggen op het leveren van schoon en veilig drinkwater aan de Drentse burgers. Daar moest de WMD zich op concentreren en niet op ontwikkelingsprojecten, zoals in Indonesië. 

Aandeelhouders

De aandeelhouders, dus de provincie en de gemeenten, wilden eveneens een grondig onderzoek naar de gebeurtenissen rondom de projecten in Indonesië. Maar ze wilden ook een scheiding tussen de kernactiviteit en alles wat niet direct met schoon drinkwater te maken heeft.

Daarop is besloten de Nederlandse activiteiten die niets te maken hebben met de waterwinning onder te brengen in NoordWater BV. Daarin zitten bijvoorbeeld bv’s in die industriewater leveren voor bottelarij Het Hunzedal in Anloo en een bedrijf dat de zuivering doet van water van Wildlands Adventure Zoo in Emmen.

De buitenlandse activiteiten, zoals die in Indonesië zijn ondergebracht in IndoWater BV.

De WMD wordt op dit moment ook nog doorgelicht door professor De Waard. Hij kijkt naar de structuren van het bedrijf en hoe de rol moet zijn van de raad van commissarissen en de directie. Dit onderzoek is nog gaande. 

Afbouw hulp

Inmiddels meldt de directie van de WMD haar Indonesische partners dat het bedrijf niet langer samen wil werken en wil praten over afbouw van de hulp. Maar hoe de langjarige contracten moeten worden opgezegd, is nog niet duidelijk. 

Informatie

De aandeelhouders, de gemeenten en de provincie Drenthe willen nu meer informatie. Zo zou er een kritisch rapport zijn van het ministerie van Buitenlandse Zaken over de buitenlandse investeringen van de WMD. Dit rapport zou de raad van commissarissen (RvC) echter nooit hebben bereikt. 

Ook de Provinciale Staten beschikken niet over alle informatie. Daarom besloot de fractie van de SP om vandaag, woensdag 28 september, een motie in te dienen. 

De partij wil dat alle rapporten en brieven van de ministeries over de Indonesische waterprojecten per direct naar de Provinciale Staten gestuurd worden.   

De motie kwam niet eens in stemming. Gedeputeerde Bijl zei aan het begin van de vergadering dat de gevraagde informatie wordt opgestuurd.