Directeur en commissaris WMD hielden kritisch rapport achter

Assen - Toenmalig directeur Karst Hoogsteen van Waterleiding Maatschappij Drenthe (WMD) heeft belangrijke informatie achtergehouden voor de Raad van Commissarissen (RvC) en de externe accountant.

Dat blijkt uit een vertrouwelijke brief van de RvC aan de aandeelhouders. Ook oud-commissaris Sjoerd Kremer wordt in de brief verweten dat hij informatie voor zijn collega's in de RvC heeft achtergehouden. 

Onderzoek naar buitenlandse activiteiten WMD

Waterleiding Maatschappij Drenthe (WMD) in Assen moest in 2014 ruim 13 miljoen euro afboeken op activiteiten in Indonesië. Verantwoordelijk voor alle buitenlandse projecten was voormalig directeur Karst Hoogsteen.

De aandeelhouders, waaronder de gemeente Assen en de provincie, wilden een diepgravend onderzoek naar de 13 miljoen euro, die de WMD moest bijleggen op een Indonesisch waterproject. 

Inmiddels is er een rapport uitgebracht door accountantskantoor Ernst & Young. Het dossier over de WMD wordt ter inzage gelegd voor leden van de gemeenteraad. Een aantal stukken in dit dossier is juridisch gekwalificeerd als niet openbaar en vertrouwelijk, waaronder de brief van de RvC. 

Indonesië

De WMD wilde een steentje bijdragen aan goed waterbeheer wereldwijd. Samen met lokale waterbedrijven ging WMD ook helpen om de situatie in Indonesië te verbeteren. De WMD ging waterleidingen aanleggen, productielocaties renoveren en lokale drinkwaterbedrijven adviseren op het gebied van techniek, opleiding en bedrijfsvoering.

In de Drinkwaterwet is vastgelegd dat drinkwaterbedrijven maximaal 1% van hun omzet mogen gebruiken voor internationale activiteiten. Om extra geld te kunnen investeren zette de WMD een actie op. Tweeduizend Drentse scholieren deden in 2012 mee aan Wandelen voor Water, een sponsorloop voor een betere watervoorziening in Cipendeu, een dorpje op Java. De watertocht bracht 75.000 euro op. 

Onder verantwoordelijkheid van voormalig directeur Karst Hoogsteen werd in de projecten geïnvesteerd, in totaal voor zo'n 40 miljoen euro. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken droeg daar 10 miljoen euro aan bij. De Stichting Waterprojecten Oost-Indonesië (SWOI) beheerde het budget voor de projecten in Oost-Indonesië.

Waar ging het mis?

Het zeer kritische rapport Final Evaluation van het ministerie van Buitenlandse zaken over WMD's Indonesische joint ventures uit 2013 werd, volgens de brief, aan de RvC en de accountant onthouden. Ook een brief uit mei 2013 van minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft de RvC en de accountant niet tijdig bereikt. In de brief werd de WMD opgeroepen de vorderingen op de lndonesische deelnemingen kwijt te schelden en de relatie met hen te herzien. Beide documenten waren direct of in afschrift gericht aan de toenmalige directeur van WMD.

Jaarrekening

ln 2015 is onder leiding van de toenmalige directeur gewerkt aan de jaarekening 2014. Daarbij ontstonden steeds meer fricties met de externe accountant PriceWaterhouseCoopers (PwC). Er zou sprake zijn van niet tijdige, onvolledige en onjuiste informatieverstrekking aan de Raad van Commissarissen en de accountant. 

Accountantsbureau PwC en toenmalig directeur Hoogsteen van de WMD verschilden enorm van mening over de manier hoe de projecten in Indonesië in de boekhouding moesten worden verwerkt. De accountant weigerde zelfs de jaarrekening te ondertekenen. 

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) besloot eind 2015 op voorstel van de Raad van Commissarissen het afonden van de jaarrekening 2014 in handen te leggen van medecommissaris Sjoerd Kremer, de oud-burgemeester van De Wolden, en benoemde vervolgens Peter Glasbeek als nieuwe (interim)directeur. 

Afschrijving van 13 miljoen

Glasbeek deed na het vertrek van Hoogsteen onderzoek naar de financiële stand van zaken. De WMD bleek gezond, maar de projecten in Indonesië bleken een miljoenenverlies opgeleverd te hebben. Het bedrijf besloot de jaarcijfers van 2013 aan te passen en in een keer zo'n 13 miljoen euro af te schrijven. 

Glasbeek bracht bovendien het, tot dan toe voor de Raad van Commissarissen en de externe accountant onbekende, Final Evaluation rapport boven tafel.

Medecommissaris

Vervolgens bleek dat voormalig medecommissaris Sjoerd Kremer wel op de hoogte was van het Final Evaluation rapport. Als voormalig bestuurslid van de Stichting Waterprojecten Oost-lndonesië (SWOI) was hij met eerste versies ervan geconfronteerd. Uit de notulen van bestuursvergaderingen blijkt dat het SWOI-bestuur kennis had van het Final Evaluation rapport en daar meermalen over heeft gesproken. Dit was Kremer bekend, stelt de RvC in de brief aan de aandeelhouders. 

Vertrouwen kwijt

Voor de externe accountant PWC was dit de tweede maal dat een bestuurder van WMD niet tijdig, onvolledig en onjuist informatie had verstrekt. PWC vroeg zich af of niet de gehele Raad van Commissarissen deze informatie eerder had ontvangen.

Bij de Raad van Commissarissen rezen juist vragen over de kennis van het rapport bij PWC, die toen zowel accountant was van WMD als de SWOI. Beide partijen vertrouwden elkaar niet meer. Dat was de aanleiding om Ernst & Young de opdracht te geven een feitenondenzoek te verichten. 

Rapport klaar

Inmiddels ligt het rapport van Ernst & Young ter tafel. De gemeenteraden van de aandeelhoudende gemeenten en de Provinciale Staten zullen zich de aankomende weken over de bevindingen buigen. 

Lees meer in het dossier: Activiteiten van de WMD in Indonesië 

Lees hier de brief van B&W van Assen aan de gemeenteraad: Motie financiële problemen Indonesische Waterprojecten WMD en de Brief RvC 28-02-2017 reactie op feitenrapport EY op de website van de provincie Drenthe.